Zie ik het verkeerd?

Ik begrijp de huidige toestand in de wereld niet meer helemaal.
‘De meeste mensen deugen’, wordt gezegd (Zie de bestseller uit 2019 van Rutger Bregman). Als ik dit ook zeg, moet ik me direct verdedigen tegenover degene(n) waarmee ik in gesprek ben: “In welke wereld leef jij?”, “Droom rustig verder”, “Ja, dat kun je om je heen wel zien hè”, “De mens is van nature egoïstisch”, en nog veel andere minder aardige eigenschappen.

Zij hebben het boek van Rutger meestal niet gelezen, want ik zeg dan iets over de historische context e.d. En geef wat voorbeelden van rampenleniging en fondsenwervingsprogramma’s maar ik win ze nooit voor mijn/ons standpunt.

En… blijft alles dus bij het oude wantouwen over ‘de ander’. In de filosofie zijn er velen, vanaf de eerste: Thales tot aan huidige nog levende zoals Yuval Noah Harari, filosofen die in grote meerderheid er van uitgaan dat de mens van nature goed is en het beste met ‘de ander’ voor heeft. Zij leggen de verantwoording toch veelal bij de individuele mens, die zijn eigen keuzen moet maken en werken aan zijn eigen welzijn, al dan niet in vrijheid.

Vrijheid

Die ‘vrijheid’, daar gaat het volgens mij hoofdzakelijk om. ‘Vrijheid’ is een subjectief begrip. Ieder heeft de vrijheid om te denken, doen of laten wat hij wil. De één legt dat zo uit, dat hij -als gewiekst zakenman- een klant het vel over de oren mag halen. “Moet hij zelf maar opletten!” Een ander komt tot zeer gewelddadig optreden omdat hij ‘die vrijheid’ om wapens te bezitten en gebruiken toch heeft!

Verantwoordelijkheid

Al de mensen, die praten over ‘de vrijheid’, die ze ‘hebben’, realiseren zich vaak niet, dat zij -vaak altijd al- die vrijheid hebben genómen. Die is hen niet gegeven. Ieder mens heeft -volgens de Universele verklaring van de rechten van de mens– rechten toegekend gekregen. Ik citeer:

“Deze rechten zijn de grondslag voor de vrijheid, gerechtigheid en vrede in de wereld. … opdat de mens niet gedwongen worde om in laatste instantie zijn toevlucht te nemen tot opstand tegen tirannie en onderdrukking. Ieder individu en elk orgaan van de gemeenschap er naar zal streven … de eerbied voor deze rechten en vrijheden te bevorderen.”

Deze nagenoeg algemeen erkende rechten worden ook door de mensen, die hun visie op hun vrijheid op bovenstaande wijze uitdragen geclaimd. Je hoort ze echter dan meestal niet over de rechten van hun ‘slachtoffers’.

Visie

Met dit in het achterhoofd ben ik de laatste tijd gegroeid naar de volgende visie:

• De meeste mensen deugen en houden voortdurend rekening met, werken samen met hun medemens en waken ervoor hen niet benadelen. Deze mensen noem ik ‘medemens.’
• Een tweede groep is niet gewend -in alles- rekening te houden met de mensenrechten, bemoeien zich zo weinig mogelijk met andere mensen. Zij kijken een andere kant op of lopen door als een ander zichtbaar in problemen komt en reageren niet. Dit is mijns inziens een groep ter grootte van ‘de Zwijgende Meerderheid‘, die zal ik dus maar zo blijven noemen.
• Een derde groep is de juridisch correcte groep, die de vrijheid neemt al hun handelen te toetsen aan de wet. Kan het, mag het, is het niet verboden, dan is het volledig geoorloofd. Je begrijpt het al: de ‘juridisch correcten’. Moreel blijft er (soms flink wat) wat te wensen over.
• Degenen, die alleen hun eigen recht laten gelden, zonder zich te bekommeren om (de rechten van) de ander. Dit zijn volgens mijn visie dan laatste groep: ‘de onmensen‘.

Deze indeling heeft natuurlijk grensgevallen en mensen, die ‘hoppen’ tussen de diverse groepen naar hoe het hen het beste uitkomt. Niets menselijks is ons vreemd. Een mens kan zich positief ontwikkelen en afglijden naar een ander niveau.

Consequenties

We houden ons -laten we daar nog steeds maar van uit gaan- sinds mijn geboortejaar 1948 aan de Universele verklaring van de rechten van de mens. Dit houdt in dat deze rechten kunnen worden gewaarborgd door de rechtspraak en wettige vertegenwoordigers van alle landen, die deze hebben onderschreven. De waarborg moet worden gesanctioneerd door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en de Veiligheidsraad en bewaakt door het Internationale Strafhof. Het is -voor mij dan- nu in ieder geval wel duidelijk, dat er slechts één groep mensen is, die ‘buiten de groep’ vallen en dat zijn de ‘onmensen‘!

Sancties

Kenmerk van de sancties in onze rechtspraak is al sinds mensenheugenis na het afschaffen van marteling en de doodstraf uitsluiting van rechten en isolatie. Behoor je tot de onmensen? Dan kun je veroordeling tot dergelijke sancties verwachten. Dit is iets individueels. Niet iets voor een hele groep.

Veto

Voor wat betreft de Veto-problematiek. Nagenoeg unaniem zijn er al veroordelingen uitgesproken over (oorlogs)handelingen, die momenteel in de wereld worden gepleegd. Resoluties worden -nog steeds- niet ingediend omdat ze -als vanzelfsprekend?- zullen worden getroffen door een veto. Voor het voortbestaan van het Internationaal Recht in de wereld lijkt het mij zeer wenselijk toch dergelijke resoluties, die nagenoeg unaniem- zullen worden onderschreven maar afgewezen door dat veto in te dienen. Een veto zegt immers ook veel en kan rechtsgeldig worden ingebracht tijdens de internationale rechtszaken tegen overtreders van het Internationale Recht, die absoluut zullen moeten volgen na elk vredesakkoord.

Wroeging

Wat mijns inziens ook zal kunnen helpen bij vredesonderhandelingen is het bespreekbaar maken van de strafmaatregelen, die genomen moeten worden tegen agressors en overtreders. Wroeging en spijt moeten zelfs voor deze ‘onmensen’ mogelijk zijn!

---